Herziening Kwaliteitscriteria Gezinshuizen: wat verandert er waarschijnlijk
De Kwaliteitscriteria Gezinshuizen uit 2019 worden herzien. De definitieve versie is er nog niet, maar Present 24x7 publiceerde in april 2026 een onderzoeksverslag dat de basis vormt voor die herziening: acht netwerkbijeenkomsten en vragenlijsten met ongeveer 120 gezinshuisouders. Dat verslag laat zien welke kant het opgaat. Op een rij, met bron.
Kwaliteit wordt breder dan documenten en een dekkingspercentage
Het onderzoek is kritisch op een aanpak die kwaliteit vooral afmeet aan registratie, protocollen en meetbare indicatoren. Letterlijk: die nadruk "biedt slechts beperkt inzicht in het dagelijks handelen van gezinshuisouders en kan leiden tot een reductie van de complexiteit die kenmerkend is voor deze zorgvorm."
De kernzin uit het rapport: "Wanneer de voorwaarden ontbreken om relationele kwaliteit te kunnen dragen, is het niet de gezinshuisouder die faalt, maar het systeem dat zijn verantwoordelijkheid niet neemt." Kwaliteit wordt daarmee neergezet als iets dat ontstaat in relaties en continuïteit, niet als een vinkje dat je zet.
Jouw draagkracht wordt een beschermde waarde, geen controle-instrument
Een terugkerend punt in het onderzoek: gezinshuiszorg leunt zwaar op de beschikbaarheid en veerkracht van de gezinshuisouder, en die belasting blijft vaak onzichtbaar tot het te laat is. Het rapport beveelt aan dat draagkracht, herstel en vitaliteit expliciet onderdeel worden van het kwaliteitskader, als randvoorwaarde die beschermd moet worden, niet als iets waar je op afgerekend wordt.
Continuïteit (dezelfde mensen, dezelfde afspraken, dag in dag uit) wordt in het onderzoek zelfs genoemd als de dragende kern van kwaliteit in gezinshuiszorg, en zou een expliciete plek moeten krijgen naast losse indicatoren.
Ook je hoofdaannemer of gemeente komt onder de loep
Een van de scherpste conclusies: gezinshuisouders dragen de dagelijkse verantwoordelijkheid voor een kind, maar besluiten die dat leven raken (plaatsing, omgang, beëindiging) worden regelmatig buiten het gezinshuis genomen, zonder dat de praktijkkennis van de gezinshuisouder wordt meegenomen. Het rapport noemt dit "verantwoordelijkheid zonder invloed" en beveelt aan dat kwaliteitscriteria niet alleen eisen stellen aan het gezinshuis, maar ook aan hoe hoofdaannemers, GI's en gemeenten samenwerken, besluiten en hoor en wederhoor toepassen.
Reflectie naast afvinklijstjes
Het onderzoek pleit voor "narratieve verantwoording" naast meetbare indicatoren: ruimte om in eigen woorden te beschrijven wat er speelde en wat je ervan geleerd hebt, in plaats van uitsluitend een vinkje bij een norm. Dat geldt met name rond incidenten: niet het incident zelf zou moeten tellen, maar of het gemeld, besproken en gebruikt is om te leren.
Verder op de radar
Rechtspositie en escalatiemogelijkheden
Het onderzoek signaleert dat gezinshuisouders nu weinig houvast hebben wanneer ze gepasseerd worden door een hoofdaannemer, GI of gemeente. Landelijke uitgangspunten voor rechtspositie en escalatieroutes worden als noodzakelijk genoemd.
Regionale verschillen
Vergoedingen voor aanvullende voorzieningen, dagtarieven en afspraken lopen sterk uiteen per regio. Het onderzoek pleit voor landelijke uitgangspunten om willekeur tussen gezinshuizen te beperken.
Incidenten en leercultuur
Niet het bestaan van een incident, maar wat erna gebeurt (gemeld, besproken, geleerd) zou leidend moeten worden in de beoordeling. Een cultuur waarin fouten niet veilig gemeld kunnen worden vergroot juist het risico op echte misstanden.
De tijdlijn
- Januari tot maart 2026: acht netwerkbijeenkomsten en vragenlijsten onder gezinshuisouders (dit onderzoek).
- April tot juli 2026: concept-criteria worden opgesteld.
- September tot november 2026: klankbordgroepen toetsen het concept.
- November tot december 2026: vaststelling van de herziene criteria.
- Januari 2027: landelijke introductie.
Tot slot
Dit is nog geen nieuwe norm, het is het onderzoek waarop die norm gebaseerd wordt. We volgen het traject en werken deze gids bij zodra er een concept of een definitieve versie ligt.
Bron: Present 24x7, Samen werken aan kwaliteit. Over relaties, continuïteit en de voorwaarden voor goede gezinshuiszorg (onderzoeksverslag, 19 april 2026).